کانال تلگرام روزنامه جامعه پویا طراحی سایت
آخرین خبرها پربازدید ترین‌ها
ترامپ و قاليباف
چرا رئيسي جدي‌ترين رقيب روحاني است؟
آينده مناظره‌هاي انتخاباتي
استفاده برخي از نامزدها از امکانات دولتي، خلاف قانون است
اصغرزاده: با نظارت استصوابي، تو کاسه ما گذاشتيد
دولت از آواربرداري‌ها بگويد
عراقچی: ديپلماسي آب، بخش جدايي‌ناپذير سياست خارجي است
بيانات رهبر انقلاب در ديدار شرکت‌کنندگان مسابقات بين‌المللي قرآن
ليست صد نفره انتخابات شوراها آماده شد
روحاني پاسخ ادعاي قاليباف را داد
متوقف نمی‌شویم؛ از راهی که آمدیم باز نمی‌گردیم
وزیر بهداشت: طرح تحول سلامت، وفاي به عهد رئيس‌جمهوري است
خليج‌فارس، ايراني بوده و خواهد ماند
گردشگران خارجی 8 میلیارد دلار به ایران آوردند
مرکز آمار ايران، تورم فروردين را 6,9 درصد اعلام کرد
مفهوم کاغذ‌پاره را نفهمیدند، اموال ايران غارت شد
تمبرهاي جديد «پيشتازان فضا» منتشر شد
بزرگان موسيقي کشور آذربايجان در ايران
پیام استفن کينگ براي هواداران ترامپ
گالري فرمانفرما با استراتژي آوانگارد آمد
نانِ سختي، چالش، دغدغه، استرس و عشق را مي‌خوريم
شايعه استعفاي طاهري؛ حقيقت يا شوک؟
لژيونر هندبال ايران در بوندس‌ليگا
ديسلايک؛ تفريح پرسپوليسي‌ها در دوران اعتصاب
روز مدال وزنه‌برداران
طارمي؛ ملغمه‌اي از هيجان، احساسات و عصيان
نگاره
شهر ما دوباره رنگ مي‌گيرد
جذاب و کاملا خالي
راز شوم 2 خواهر در اتاق ملاقات پليس
شهربه‌شهر به‌دنبال طعمه
حکايت‌هايي غمگين از «گلستان»
حاشيه‌نشيني تشکل‌هاي مردمي در دولت آينده
جان هامون در دست افغان‌ها
دولت دهم در 2 سال پاياني براي پرداخت يارانه، اسکناس چاپ مي‌کرد
بيکاري، با ضرب و تقسيم‌هاي ساده از بين نمي‌رود
سقوط درآمد طبقه متوسط، عامل کاهش ضريب جینی
بايد با بهبود فضاي کسب‌وکار شغل ايجاد کرد، نه يارانه
سوتی‌های‌آماری صدای همه را درآورد
۱۰ اصل براي حل بحران افغانستان
ترامپ و مسئله خودشيفتگي
سروکله‌زدن ترامپ با قانون بيمه‌ درماني اوباما
شناسايي برنامه اندرويدي هک گوشي از طريق پيامک
در راستاي کمک به محيط‌زيست
عرضه عينک آفتابي با قابليت فيلمبرداري
اپل، عينک واقعيت مجازي مي‌سازد
بومي‌سازي سيستم‌هاي صوتي و تصويري خودرو در ايران
رقابت بر سر سرعت
بهترين اپليکيشن‌هايي که قبل از سفر بايد روي تلفن همراه نصب کرد
شيطنت‌هاي کودکانه ترس از گناه و چند داستان ديگر
نخستین پاسخ به یورش
سياه‌نمايي اپوزیسيون‌وار!
نبايد اختلاف بر سر ليست‌ها، انسجام اصلاح‌طلبان را بر هم زند
سايه احمدي‌نژاد بر ذهن برخي نامزدها
تولد 2 جوجه عقاب طلايي در ايران
شناسايي ۴۴۲ واحد آلاينده در استان تهران
تغيير قانون بعد از 7 سال
سرانجام کرايه‌هاي تاکسي در سال ۹۶
تبی که به جان حاشیه‌نشینان می‌نشیند
سر باز و جان باز
آنچه در مورد خیانت باید بدانیم
نخستین پاسخ به یورش
تبی که به جان حاشیه‌نشینان می‌نشیند
سايه احمدي‌نژاد بر ذهن برخي نامزدها
قیمت مسکن عقب نشست
شيطنت‌هاي کودکانه ترس از گناه و چند داستان ديگر
سر باز و جان باز
به اطلاع‌رسانی رسانه‌ها توجه کنيد
سيمرغ به «خانه» رسيد
به ازدواج با فرد معتاد فکر نکنيد
تقابل اصول‌گرايي؛ فرصتي براي روحاني
وقتی پدر برای فرزندش، فامیل دور می‌شود
مردم مي‌گويند يارانه 250 هزار توماني، هزينه‌هاي زندگي را چند برابر مي‌کند
طلاق ابتدا دارد اما...
شوخي آقاي شهردار با اعداد
غلبه سیاست بر دغدغه اجتماع
ايران، خواهان پاسخگويي سريع پاکستان
بايد مسير واردات نیروی کار هم باز شود!
با آينه‌هاي دروني خداحافظي نکنيد
هنوز مي‌شود جنگيد
کفش‌هايم را بخريد
دعوت دايي از طلبکاران: در دادگاه شکايت کنيم
نگاره
سياه‌نمايي اپوزیسيون‌وار!
چین با خویشتنداری ترامپ را مهار می‌کند
اثر زنده‌رودي، دومين اثر‌ گرانقيمت حراج بونامز
بيرانوند مي‌رود؟
ایجاد ظرفیت سالانه 99 هزار متر مکعبی آب در دولت یازدهم
نسلي که در جنگ زاده شده است
«بر مبناي يک داستان واقعي» پولانسکي در کن 70
فيلم‌هاي توقيفي بازبيني مي‌شوند
نويسنده چيني بعد از نوبل نمي‌نويسد
آمريکا جرأت حمله به ايران را ندارد
علت طلاق زودهنگام چیست؟
تغيير قانون بعد از 7 سال
شناسايي ۴۴۲ واحد آلاينده در استان تهران
تولد 2 جوجه عقاب طلايي در ايران
سرانجام کرايه‌هاي تاکسي در سال ۹۶
نبايد اختلاف بر سر ليست‌ها، انسجام اصلاح‌طلبان را بر هم زند
حکومت ثبات در 3 سال گذشته
سکوت و ديده‌نشدن، زمينه‌ساز روابط موازي
از تولد يک نگارخانه تا تقديم درخت به کيارستمي
مذاکرات سردار دهقان با وزراي دفاع 8 کشور در مسکو
چرا رئيسي جدي‌ترين رقيب روحاني است؟
سوتی‌های‌آماری صدای همه را درآورد
طارمي؛ ملغمه‌اي از هيجان، احساسات و عصيان
خليج‌فارس، ايراني بوده و خواهد ماند
جان هامون در دست افغان‌ها
شهر ما دوباره رنگ مي‌گيرد
نگاره
دولت از آواربرداري‌ها بگويد
آينده مناظره‌هاي انتخاباتي
متوقف نمی‌شویم؛ از راهی که آمدیم باز نمی‌گردیم
جذاب و کاملا خالي
شهربه‌شهر به‌دنبال طعمه
سروکله‌زدن ترامپ با قانون بيمه‌ درماني اوباما
گردشگران خارجی 8 میلیارد دلار به ایران آوردند
بزرگان موسيقي کشور آذربايجان در ايران
ليست صد نفره انتخابات شوراها آماده شد
استفاده برخي از نامزدها از امکانات دولتي، خلاف قانون است
شناسه خبر: 50607 | تاریخ مخابره: ۱۳۹۵/۱۰/۲۰ - 01:00
کودکی تنها دوران کتاب‌خوان شدن است
گپ‌وگفتي با محمدحسن شهسواري درباره فقر فرهنگ مطالعه

کودکی تنها دوران کتاب‌خوان شدن است

صدف فاطمی :  چند روز پيش بود که در خبرها آمد، دولت فرانسه فراخواني براي مشارکت در اجراي برنامه‌هاي فرهنگي به نام «شب کتابخواني» راه انداخته است. بر‌اساس اين فراخوان، تمام کتابخانه‌هاي پاريس موظف هستند روز 17 ژانويه، برابر با 28 دي‌، درهاي خود را به روي عموم مردم باز کنند. به اين بهانه، دولت فرانسه از تمام مردم دعوت کرده به کتابخانه‌هاي محل اقامت خود سر بزنند و از سرمايه‌هاي موجود در اين فضاهاي علمي و فرهنگي بازديد کنند اما اين اولين‌بار نيست که مسئولان دولتي در کشورهاي خارجي تصميم مي‌گيرند به منظور افزايش ميزان علاقه‌ شهروندان خود به کتاب و کتابخواني، کاري کارستان کنند و پيش‌ازاين هم نمونه‌هاي اين‌چنيني بسيار بوده است. اين درحالي است که «طرح کتاب‌گردي»، شايد تنها راهکاري بوده که چند سالي مي‌شود به همت احمد مسجدجامعي براي افزايش ميزان علاقه‌مندي مردم به کتاب راه افتاده است؛ طرحي که سالي يک‌بار و فقط يک روز با هزاران اما‌واگر اجرا مي‌شود و در سال جاري هم راه‌اندازي کمپين # من_هم_مي‌آيم، تنها اهرمي بود که توانست به بهانه هفته کتاب و با عنوان روز کتاب‌گردي، مردم بسيار مقاوم ايران دربرابر خواندن کتاب را به مغازه‌هاي کتابفروشي بکشاند. اين قصه هنوز هم يک داستان تلخ و تکراري است؛ روايتي که هر سال تکرار مي‌شود و حالا سال‌هاست که به‌زعم تلاش دست‌اندرکاران امور فرهنگي، تنها با يک جمله مي‌توان توصيفش کرد: «اين خانه از پاي‌بست ويران است.» محمدحسن شهسواري، نويسنده و مدرس داستا‌ن‌نويسي، با ما درباره زيروبم‌هاي فقر فرهنگ مطالعه در ايران گفت‌وگو کرده است؛ اينکه ريشه‌هاي اين نقصان از کجا مي‌آيد و درحالي‌که فرانسوي‌ها مشغول آماده‌سازي تدارکات فراخوان شب کتابخواني‌شان هستند، چرا کتابخانه‌هاي ما هر روز متروکه‌تر مي‌شوند؟ 
او مي‌گويد: «مطالعه بايد تبديل به عادت شود و اگر اين اتفاق نيفتد، نتيجه مورد نظر به دست نمي‌آيد. اين عادت بايد در دوران کودکي و نوجواني شکل بگيرد. من تا‌به‌حال حتي يک مورد هم نديده‌ام که فردي در سن 25 سالگي کتاب خواندن را شروع کند. اگر فرد تا قبل از 20 سالگي و در بهترين زمان، 14 يا 15 سالگي به کتاب خواندن عادت کرد که چه بهتر، اگر نکرد، خيلي سخت اين اتفاق مي‌افتد. دو نهاد هستند که در به‌وجودآوردن اين عادت نقش مؤثري دارند؛ يکي خانواده و ديگري مدرسه. طبيعتا بچه‌ها در اين دو نهاد تربيت و بزرگ مي‌شوند. هر نهاد ديگري که براي بعد از اين سن برنامه‌ريزي مي‌کند، اساسا نمي‌تواند خيلي کار مؤثري از پيش ببرد و شايد تنها تأثيري که روي کتاب‌‌خواندن گذاشته، اين بوده که کتاب‌خواندن دوباره تبديل به پرستيژ شده است. يعني براي کساني که مي‌خواهند بچه‌هاي‌شان را به کتابخواني عادت بدهند، اين موضوع فقط در حد پرستيژ اجتماعي اهميت دارد. نمي‌خواهم تأثير اين داستان را کم بدانم اما مسلما اتکا‌کردن به پرستيژ اجتماعي در کتابخوان‌کردن افراد تأثير کمي دارد. در‌مورد نهاد خانواده هم بدون‌شک تا خود پدر و مادر کتابخوان نباشند، اين اتفاق نخواهد افتاد. بچه بايد مطالعه‌کردن را ببيند و خواندن کتاب جزء عادت‌هاي روزانه‌ والدينش باشد که درنهايت، فردي کتابخوان شود. بچه‌اي که تا هفت نسل پيش از او هيچ‌کسي نه‌فقط کتاب، بلکه روزنامه ورزشي هم نمي‌خوانده، چه انتظاري هست که کتابخوان شود؟ نهاد بعدي که در تربيت کودکان و نوجوانان به‌عنوان افرادي کتابخوان نقش دارد، آموزش‌وپرورش است. متأسفانه آموزش‌وپرورش در چند دهه گذشته به صورتي کاملا برنامه‌ريزي‌شده‌ معلم‌ها و تأثيرگذاران آموزش‌وپرورش را از اهل فرهنگ‌بودن جدا کرده است. معلم‌هايي بودند که براي کتابخوان‌کردن بچه‌ها انرژي زيادي مي‌گذاشتند و بابت اين رفتار سرزنش مي‌شدند. اين چيزي است که حتي فرهادي هم در فيلم «فروشنده» به خوبي به آن اشاره مي‌کند. اين واقعيت جامعه ماست. ما حتي مواردي داريم که به خاطر اين موضوع از آموزش‌وپرورش اخراج شده‌اند. معلم‌هايي که براي کتابخوان‌کردن شاگردان خود تلاش و درمقابل مخالفت‌ها مقاومت مي‌کردند اما درنهايت، مسئولان بالادستي با اين استدلال که ما نمي‌خواهيم بچه‌ها کتابخوان شوند، آنها را اخراج کرده‌اند؛ بنابراين با فعاليت‌هاي ساير نهادها، ما فقط رنگ و لعاب مي‌دهيم؛ براي نمونه ممکن است وزارت ارشاد ترويج کتابخواني داشته باشد يا مثلا حوزه علميه کتابخواني را توصيه کند اما آنجايي که بچه‌ها بايد کتابخوان شوند، مسئولان عامدانه اين کار را نمي‌کنند. اين است در جامعه‌اي که همه نهادها در حال فروپاشي بوده، نهاد خانواده اهميت بيشتري پيدا مي‌کند. اين روزها نهاد خانواده جور بسياري از نهادهايي را که وجود ندارند، به دوش مي‌کشد و اتفاقا همين موضوع يک حلقه بسته‌ مي‌سازد زيرا فشار روي پدر و مادرها زياد است و آنها ناچار هستند کاري را که آموزش‌و‌پرورش، تلويزيون، پليس و مسجد و ديگر نهادها بايد انجام دهند، باید خودشان به‌تنهايي متقبل ‌شوند. در زمينه کتابخواني هم داستان همين است. معلمي که خودش کتابخوان نيست، نمي‌تواند به کلاس بيايد و بچه‌ها را تشويق به خواندن کتاب کند. اگر کسي هم اين کار را کند يا جلويش را مي‌گيرند يا بچه‌ها با حس غريزي خودشان متوجه تظاهر و دروغ آن معلم مي‌شوند؛ بنابراين ما نويسنده‌ها، ناشرها و حتي وزارت ارشاد وظيفه‌اي که داريم و مي‌توانيم انجام دهيم، اين است که محصولات فرهنگي را در اختيار آن کسي که در دوران نوجواني کتابخوان شده بگذاريم؛ يعني در قدم اول، بچه‌ها در نهاد خانواده‌ و مدرسه کتابخوان بار بيايند و آن‌وقت وظيفه امثال ماست که متن‌هاي جذاب‌تري بنويسيم. من اگر نويسنده‌ام و احساس مي‌کنم حضورم در جايي براي کتابخواني آدم‌ها مي‌تواند مؤثر باشد، بايد دست به کار شوم اما هم من، هم ناشران فقط براي آدم‌هاي کتابخوان مي‌توانيم کاري انجام دهيم؛ نه براي کتابخوان‌کردن آدم‌ها. 
اگر بنا به ارائه راه‌حل و پيشنهاد باشد، بايد بگويم ما يک نسل را که خانواده‌هاي امروزي باشند از دست داده‌ايم. پدر و مادري که صبح تا شب درگير مسائل اقتصادي شده‌اند، حتي اگر کتابخوان هم باشند، مگر چقدر وقت براي خواندن کتاب دارند؟ شايد بتوان گفت يکي از راه‌هاي تأثيرگذار، اين است که واژه فرهنگ و فرهنگي‌بودن بايد به معناي واقعي کلمه به بستر آموزش‌وپرورش برگردد. موانعي که در راه است، بايد برداشته شود و بدون‌شک، اينها برنامه‌ريزي‌هاي کلان دولتي و حکومتي در آموزش‌وپرورش است. هر چيزي که کمک کند اين واژه دوباره به آموزش‌وپرورش برگردد، کمک زيادي به افزايش فرايند کتابخواني مي‌کند. 
در مورد دولت فرانسه و فراخواني که به تازگي راه انداخته‌اند، بايد بگويم که جامعه‌اي مثل فرانسه را که ذاتا کتابخوان است، نمي‌توانيم با خودمان مقايسه کنيم. نگراني اين روزهاي آنها، اين است که 10 سال قبل کتاب از دست مردمانشان نمي‌افتاد و حالا گوشي‌های هوشمند جايگزين آنها شده است. آنها نگران اين بخش هستند و وقتي نگراني از اين جنس دارند با خودشان مي‌گويند، ما جامعه‌اي ذاتا کتابخوان داريم که واقعا هم کتابخوان هستند و اصلا شعار هم نيست. براي پيداکردن جاي خوب در کتابخانه‌هاي آنجا دعواست زيرا مردم بخش زيادي از زمانشان را در کتابخانه‌ها مي‌گذرانند. کتاب، کالاي گراني است و آنها هم ذاتا کتابخوان هستند. بسياري از دوستان نويسنده من در آمريکا و اروپا به اين دليل که خانه‌ها کوچک و فضاي کافي ندارند، کارشان را در کتابخانه‌ها انجام مي‌دهند. اين يعني آن بستر فرهنگي لازم وجود دارد و الان دعواي آنها سر اين است که گوشي‌هاي هوشمند يا کتاب خواندن؟ اما دعواي ما الکي است زيرا همه‌اش همان گوشي هوشمند است و اصلا «يا» ديگري نداريم که بخواهيم در موردش بحث کنيم. براي همين است که آنها با خودشان فکر مي‌کنند از امکاناتي که دارند، استفاده کنند و با افزايش ميزان جذابيت، مردم را دوباره به کتابخانه‌ها بکشانند. حرف من اصلا اين نيست که اين برنامه‌ها هرگز تأثيري ندارند. به اعتقاد من حتي اگر يک درصد هم تأثير داشته باشند، حتما بايد انجام شود اما واقعيت اين است که در ايران فقط بچه‌هاي کنکوري سراغ کتابخانه‌ها مي‌روند و از قرائت‌خانه‌ها استفاده مي‌کنند. ارزش کتابخانه‌هاي ايران، فقط در حد قرائت‌خانه‌هايشان است.»

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.