کانال تلگرام روزنامه جامعه پویا طراحی سایت
آخرین خبرها پربازدید ترین‌ها
برجام، هديه‌اي براي نسل آينده
روحاني هسته‌اي
«برجام» کام ايرانيان را شيرين مي‌‌کند؟
برجام و صف‌بندی جدید سیاسی
هاشمی اپوزیسیون نبود؛ رکن انقلاب بود
برجام؛ روي خوش‌ جهان
روابط ايران و عربستان به کدام سو مي‌رود؟
ابراهيم جعفري: حامل پيام‌هاي شفاهي ميان ايران و عربستان بوده‌ام
گوچي آقاي گل در مسير تاريخ‌سازي
زبان بدن جباروف در جلسه با استقلالي‌ها
طارمي و مسلمان در سالن واليبال
هاشمي با تهديد و بدهي، از تيراندازي رفت
دوستي با پسر رئيس، ناجي معروف مي‌شود؟
700 هزار ميليارد تومان بدهي
مسکن مهر، مسکن اجتماعي شد
وابستگي ۸۹ درصد بنگاه‌ها به بانک‌ها
گوشه‌ای از دستاوردهای اقتصادی برجام
«مَن‌مَن»‌کردن‌ها، دستاوردهاي برجام را از بين مي‌برد
کسي چوب‌خط شهرداري را نمي‌شمارد
تهران، تهويه هواي خود را از دست داده است
مرهمي بر زخم‌هاي طرح تحول نظام سلامت
مشی نامعلوم، پیگیری ناکافی
وقایع یومیه
صداي خيال‌نگار در روزگار اسمارت‌فون
ابريشم‌بافان در پيله
دنياي تصوير جديد با پرونده «نارکوها»
مايکل مور و شماري از هاليوودي‌ها در صف راهپيمايي عليه ترامپ
حامد همايون، سفير مبارزه با سرطان شد
جلوه‌هاي ويژه «آباجان» کامل مي‌شود
مفهوم جديد اعتراض!
وقتي ناخودآگاه، آن را برمي‌داري
فرصت تازه برای جوانان
نگاه بخشنامه‌ای برای حل مسئله طلاق
اخطار درست نماينده مجلس براي مهار عملکرد جزيره‌اي در کاهش آسيب‌ها
حيوانات تالاب گاوخوني، اسير دست شکارچيان
سومين عامل مرگ‌ومير در کشور
قبرس در سوداي وحدت
نامه پناهنده فلسطيني به پناهنده سوري
ايران، برنده و عربستان، بازنده جنگ‌هاي خاورميانه
آن روزها، غذا هم خوشمزه‌تر بود
شاه ايران اوقاتش را چگونه سپري مي‌کرد
قهوه، چای، سماور و حمام برنجی
«ماست مختارالسلطنه‌س، مي‌بيني ماسته، مي‌خري دوغه، مي‌خوري آبه!»
عدسي‌فروشي
لبوفروشي
فساد اداری
پيش‌بيني اقتصاد ايران: بيم‌ها و ترديدها
انتظار براي آب‌شدن يخ‌ها بين ايران و اعراب
هاشمي در حيات و ممات، مظلوم بود
چرا سياست‌هاي اقتصادي به ضد خود تبديل شد؟
تقابل تندروها و عراقچي در قاب تلويزيون
رئیس جمهور زن؛ آری یا نه؟
انتخابي سخت براي جايگزين آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني
اصول‌گرايان ديگر پيروز انتخابات رياست‌جمهوري نخواهند شد
هاشمي‌رفسنجاني، طراح منطقه‌گرايي متوازن بود
نشست آستانه، بحران سوريه را حل مي‌کند؟
شانتاژ ترامپیون عليه برجام
رحماني: پولي که از استقلال گرفتم زهرمارم شد
حاج‌محمدي: نيمکت‌نشيني‌ام فني نيست
قرارداد جپاروف و استقلال 800 هزار دلار است؟
سردار فراجناحي
هاشمي در حيات و ممات، مظلوم بود
فحاشي‌هاي سعيد معروف پاياني ندارد؟
«مردمصلحت»که می‌شود
فرماندار دزفول: پرونده اخلاقي داشته‌اند
انتخابي سخت براي جايگزين آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني
رئیس جمهور زن؛ آری یا نه؟
گوچي آقاي گل در مسير تاريخ‌سازي
مربای تلخ مسکن
هزينه ساخت بزرگراه صدر، ناگهان سه‌برابر شد
اصول‌گرايان ديگر پيروز انتخابات رياست‌جمهوري نخواهند شد
تقابل تندروها و عراقچي در قاب تلويزيون
چرا 12 سال پيش نمي‌گفتيد هاشمي يار انقلاب و رهبري‌ است؟
هويتي پشت قاب شهر
هاشمی اپوزیسیون نبود؛ رکن انقلاب بود
تالاب‌ها احيا مي‌شوند، جنگل‌ها نفس مي‌کشند
مجمع گره‌گشايي از مشکلات نظام
سينماي پوست‌کنده با طعم گيلاس
آن روزها، غذا هم خوشمزه‌تر بود
نگاه بخشنامه‌ای برای حل مسئله طلاق
تمجيد فراستي از فيلم «لاک قرمز»
۱۰۰ دستاورد برجام از زبان «حميد بعيدي‌نژاد»
دلبسته اين آب و خاکم؛ ويرانش نکنيد
محیط زیست براي کسي مهم نيست
سلفی با آنچه ندیده‌بودیم
پل تاريخي ۱۷۰۰‌ساله دزفول در آستانه مرگ
برجام؛ روي خوش‌ جهان
پيش‌بيني اقتصاد ايران: بيم‌ها و ترديدها
زندگي و کار در سايه آرزوهاي محال
کيک‌ زنگ تفريح براي صميميت در بزرگسالي
ژیوان گاسپاریان، ساری‌گلین و خاطره حسین‌علیزاده
دوستي با پسر رئيس، ناجي معروف مي‌شود؟
شانتاژ ترامپیون عليه برجام
انتظار براي آب‌شدن يخ‌ها بين ايران و اعراب
جهانگیری: امور جامعه بدون زنان قابل رفع‌و رجوع نیست
«مادرکشي»، کشتار آب است
فقر حرکتي دختران از حضورشان در ورزشگاه‌ها مهم‌تر است
نشست آستانه، بحران سوريه را حل مي‌کند؟
در فصلِ بد اکران، فيلم‌ها خوب مي‌فروشند
مفهوم جديد اعتراض!
سومين عامل مرگ‌ومير در کشور
گوشه‌ای از دستاوردهای اقتصادی برجام
مشی نامعلوم، پیگیری ناکافی
کسي چوب‌خط شهرداري را نمي‌شمارد
روابط ايران و عربستان به کدام سو مي‌رود؟
نفوذ ايران در سوريه بيشتر از روسيه است
روحاني هسته‌اي
صداي خيال‌نگار در روزگار اسمارت‌فون
«مَن‌مَن»‌کردن‌ها، دستاوردهاي برجام را از بين مي‌برد
تماشاي اعدام از سکو‌هاي استاديوم
فقدان ميانجيگر اصلاحات
وقتي ناخودآگاه، آن را برمي‌داري
چرا سياست‌هاي اقتصادي به ضد خود تبديل شد؟
«ماست مختارالسلطنه‌س، مي‌بيني ماسته، مي‌خري دوغه، مي‌خوري آبه!»
«برجام» کام ايرانيان را شيرين مي‌‌کند؟
حل بحران سوريه، کليد مشکلات خاورميانه
سنگيني تورم تک‌رقمي در سبد خريد مردم
هانيبال قذافي: جلود، امام موسي‌صدر را ربود، نه پدرم
از کتاب دوري کنيد
قرارداد جپاروف و استقلال 800 هزار دلار است؟
شناسه خبر: 50653 | تاریخ مخابره: ۱۳۹۵/۱۰/۲۲ - 01:00
از درآمدهاي نفتي تا سياست ارز تک‌نرخي
گزارش مرکز پژوهش‌هاي مجلس از بازيگران نوسان در بازار ارز

از درآمدهاي نفتي تا سياست ارز تک‌نرخي

مرکز پژوهش‌هاي مجلس با برشمردن عوامل بنيادين و مقطعي بروز نوسان‌هاي اخير در بازار ارز، بر شفاف‌سازي معاملات در اين بخش با راه‌اندازي بورس ارز تأکيد کرد. 
اين مرکز در گزارشي با بررسي زمينه‌هاي بنيادين افزايش نرخ ارز بیان کرد: اين زمينه‌ها در سال‌هاي گذشته و به‌تدريج به‌وجود آمده است؛ بنابراین تحولات بازار ارز با متغيرهاي بنيادين این بازار در ايران ناسازگار نيست؛ بااين‌حال، افزايش جهاني ارزش دلار، انتخابات آمريکا و افزايش فصلي تقاضاي ارز تجاري و مسافرتي و عرضه‌نشدن بخشي از ارز غيرنفتي در فصل پاياني سال ميلادي مي‌تواند در‌اين‌زمينه مؤثر باشد. 
به عقيده کارشناسان اين مرکز، ريشه‌هاي اصلي تحولات بازار ارز که هرچند سال يک‌بار رخ مي‌دهد، سياست دولت و بانک مرکزي مبني‌بر لنگر قراردادن نرخ اسمي ارز است؛ ازاين‌رو، از جمله راهکارهايي که مي‌توان براي حفظ ثبات نرخ حقيقي ارز ارائه کرد، افزايش شفافيت بازار آن و کاهش تقاضاي ارز کاغذي از طريق آزادسازي نرخ ارز و ايجاد نهادهايي مانند بورس ارز و اجراي پيمان‌هاي پولي است. 
در گزارش مرکز پژوهش‌ها آمده، بعد از سال‌هاي 1390 و 1391 که بازار ارز، شاهد نوسانات شديدي بود، از سال 1392، این بازار، روند تقریبا باثباتي را طي کرد و از نيمه دوم سال 1392 تا پاييز سال 1395، با ثبات نسبي روبه‌رو بوده و نرخ ارز، تغييرات چنداني نداشته است. 
البته در برخي دوره‌ها، نوسان‌هاي محدودي در بازار رخ داد؛ براي نمونه از پاييز سال 1394 تا دي‌ همان سال، نرخ ارز، نوسانات محدودي داشت به‌طوري‌که در ماه دي، بالاترين نرخ ارز بعد از سال 1392 ثبت شد و به 36 هزار و 733 ريال رسيد. 
بااين‌حال، بازار ارز در پاييز امسال دچار نوسان شديد و التهاب شد به‌طوري‌که در آذر، شاهد افزايش قابل‌توجه نرخ آن بوديم. بين خرداد تا آبان 1395، ميانگين ماهانه نرخ ارز حدود پنج درصد افزايش داشته اما در آذر و در مدت يک ماه، ميانگين نرخ ارز بيش از 6 درصد نسبت به آبان افزايش يافته است. 
عوامل بنيادين در افزايش نرخ ارز
به گزارش مرکز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي، عوامل بنيادين، روند بلندمدت نرخ‌هاي برابري پول کشورها را تعيين مي‌کند؛ اگر در کشوري نرخ رشد اقتصادي کاهش و نرخ تورم افزايش يابد، عرضه پول داخلي آن کشور به‌دليل سياست‌هاي انبساطي پولي افزايش مي‌يابد. 
اگر کسري بودجه دولت يا کسري تجارت خارجي در آن افزايش يابد، در آن صورت، ارزش پول آن کشور در مقابل ساير پول‌ها کاهش خواهد يافت. 
در سال‌هاي پس از بحران ارزي 1390 و 1391 به‌ويژه در ماه‌هاي اخير، برخي از روندهاي اقتصادي نقشی اساسي در شکل‌گيري زمينه‌هاي کاهش ارزش پول ملي داشته‌اند که به عقيده کارشناسان مرکز پژوهش‌هاي مجلس، در سال‌هاي اخير، اين متغيرها به‌جز نرخ تورم، همگي در راستای کاهش ارزش پول ملي بوده است. براساس اين گزارش، از سال 1390، به‌دليل تحريم‌هاي نفتي و سپس از سال 1393، به‌دليل کاهش جهاني قيمت‌هاي نفت، درآمدهاي نفتي روند نزولي داشت؛ از آنجا که بخش مهمي از عرضه ارز در اقتصاد ايران ناشي از صادرات نفت و گاز است، در مجموع اين روند نشانگر کاهش عرضه ارز به اقتصاد ايران و ايجاد زمينه براي کاهش ارزش پول ملي است؛ البته در ماه‌هاي اخير و به‌دليل افزايش توليد و فروش نفت پس از برجام، انتظار بر اين است که صادرات نفت افزايش یابد اما به‌دليل کاهش شديد قيمت نفت در دو سال اخير به نظر نمي‌رسد اين افزايش بتواند کاهش درآمد صادرات نفت و گاز را در مقايسه با سال 1390 جبران کند که اين کاهش اثر، خود را در کسري تراز عملياتي بودجه دولت نشان داده است. 
بر اساس آمار بانک مرکزي، مجموع کسري تراز عملياتي و سرمايه‌اي دولت در سال 1393، معادل 128,3 هزار ميليارد ريال و در سال گذشته، 196,3 هزار ميليارد ريال بود. 
اين شاخص در هفت ماهه امسال، 247,6 هزار ميليارد ريال بوده که از ميزان مصوب اين تراز، 41,6 هزار ميليارد ريال بيشتر است؛ بنابراين کسري بودجه دولت در همه اين سال‌ها تداوم داشته که اين موضوع نيز کاهش ارزش پول ملي را قابل پيش‌بيني مي‌کند. 
به گزارش مرکز پژوهش‌هاي مجلس، نرخ رشد اقتصادي که پس از سال 1391، رشد منفي را تجربه کرد، هنوز به‌طور معناداري افزايش نيافته است؛ اگرچه نرخ رشد اقتصادي در سال 1393، بالغ بر سه درصد اعلام شد اما در سال 1394 کاهش يافت و بنابر اعلام بانک مرکزي، در نيمه نخست امسال به 7,4 درصد رسيده است. 
در مجموع، اقتصاد ايران بين سال‌هاي 1392 تا 1394 به‌طور ميانگين، سالانه فقط 0,8 درصد رشد کرده و با اين رويکرد، سطح توليد ناخالص داخلي هنوز به سطح سال 1390 يعني دوران قبل از شوک‌هاي شديد نفتي، ارزي و تحريم نرسيده است. 
نرخ تورم از سال 1392 به بعد، روند نزولي يافته و امسال به ارقام تک‌رقمي رسيده و از اين جهت، روند مثبتي در اقتصاد ايران رخ داده است. هرچند نقش کاهش قيمت‌هاي جهاني کالاها، ثبات نسبي نرخ ارز و همچنين رکود تقاضا را در‌اين‌زمينه نمي‌توان انکار کرد؛ البته در کالاهاي غيرقابل تجارت به‌دليل نبود امکان واردات آنها، نرخ تورم هنوز دو رقمي و بيش از دو برابر نرخ تورم کالاهاي قابل تجارت است. 
از طرفي، نرخ تورم ايران حتي بعد از تک‌رقمي شدن هنوز از ارقام ميانگين جهاني بالاتر است؛ براي مثال، ميانگين نرخ تورم در کشورهاي عضو سازمان همکاري‌هاي اقتصادي و توسعه (OECD) در سال 2015 ميلادي، فقط يک درصد و در کل دنيا 1,5 درصد بوده است. به گزارش مرکز پژوهش‌هاي مجلس، بنابر اين تورم در ايران حتي پس از تک‌رقمي شدن، در مقياس جهاني نرخي بالاتر محسوب مي‌شود و طبيعي است که انباشت تورم مزمن در سال‌هاي گذشته در نهايت فشار براي کاهش ارزش پول ملي را در پي داشته باشد. 
نرخ سود بانکي از ارديبهشت پارسال به 20 درصد و در بهمن پارسال به 18 درصد کاهش يافت و در خرداد امسال به 15 درصد رسيد. در همين مدت، نرخ بهره پايه آمريکا از 0,25 درصد به 0,75 درصد افزايش يافت که اگرچه با نرخ‌هاي سود رايج در اقتصاد ايران قابل قياس نيست اما روندي برخلاف نرخ سود سپرده‌هاي ريالي است. 
در مجموع، کاهش نرخ سود بانکي، تقاضا را براي پول خارجي افزايش مي‌دهد که اين به معني افزايش تقاضا براي دلار است.
عوامل کوتاه‌مدت و فصلي مؤثر بر بازار ارز
به اعتقاد کارشناسان مرکز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي، يکي از مهم‌ترين عوامل کوتاه‌مدت بر بازار ارز، افزايش ارزش جهاني دلار در مقابل ساير ارزهاست. 
شاخص دلار که ميانگين وزني ارزش دلار آمريکا با شرکاي تجاري عمده اين کشور است، در نيمه دوم سال 2016، تقريبا هشت درصد بالا رفت و در اين مدت، ارزش آن نسبت به ساير ارزهاي جهانشمول از جمله يورو، ين و پوند افزايش يافته است. 
با توجه به افزايش حدود 15 درصدي دلار مقابل ريال در سه ماه گذشته، تقريبا نيمي از افزايش نرخ دلار را نمي‌توان به افزايش ارزش جهاني آن نسبت داد. 
افزايش نرخ بهره از 0,25 درصد به 0,75 درصد در اين ميان، نقش مهمي داشته که باعث کاهش تقاضاي جهاني طلا و افزايش ارزش دلار شده است. 
همچنين انتخابات در آمريکا را نيز مي‌توان از عوامل غيراقتصادي دانست که سبب افزايش نرخ ارز در ايران شد زيرا فضاي حاکم بر رسانه‌ها و جامعه، انتخاب‌نشدن ترامپ و آثار منفي احتمالي انتخاب او بود. 
با توجه به موضع شديدتر او نسبت به برجام، نااطميناني نسبت به موضع آينده آمريکا نسبت به ايران نيز افزايش يافت و اين موضوع سبب افزايش تقاضا براي ارزهاي خارجي به‌ويژه دلار شد. 
تأثير احتمال يکسان‌سازي نرخ ارز
اخبار منتشرشده در زمينه تصميم دولت براي يکسان‌سازي نرخ‌هاي ارز تا پايان سال 95 که چندين‌ نوبت از ابتداي سال اعلام شد، سبب شد تقاضاي سفته‌بازانه براي نرخ ارز افزايش يابد. افزايش تقاضا براي ارز به‌دليل مسافرت نيز از عواملي بودند که از سوي بانک مرکزي به‌عنوان عوامل مقطعي افزايش نرخ ارز به‌ويژه در ماه‌هاي اخير عنوان شد. 
در 14 آذر امسال، بانک‌ها بر‌اساس بخشنامه بانک مرکزي اجازه يافتند با نرخ بازار آزاد، اقدام به خريدوفروش ارز کنند که به اين صورت، بخشي از معاملات مرکز مبادلات ارزي به بازار آزاد منتقل شد و تاحدودي بر افزايش نرخ ارز به‌دليل تغيير سازوکار تخصيص آن، اثر گذاشت. 
بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌هاي مجلس، مي‌توان گفت که ريشه اصلي اين تحولات در بازار ارز، تکيه دولت و بانک مرکزي بر نرخ اسمي ارز بوده و از تبعات اين سياست اين است که به ميزان تلاش دولت براي حفظ نرخ ارز مشخص، کنترل کمتري بر متغيرهاي پولي وجود خواهد داشت و زمينه‌ساز ايجاد تورم و کاهش نرخ ارز حقيقي خواهد شد که افزايش تدريجي تقاضا را براي ارز خارجي در پي دارد؛ ضمن آنکه رقابت‌پذيري قيمتي صنايع داخلي را نيز کاهش مي‌دهد و در نتيجه، چندسال تقاضا براي ارز، بيش از توان کنترل بانک مرکزي شده و بازار ملتهب مي‌شود. 
اين مرکز پيشنهاد کرده است براي حفظ ثبات در بازار، نرخ حقيقي ارز، مورد توجه قرار گيرد که اين موضوع در ماده «41» قانون برنامه چهارم و ماده «81» قانون برنامه پنجم توسعه، مورد تأکيد قرار گرفته و دولت را موظف به اجراي سياست «ارز شناور مديريت‌شده» کرده است. 
افزايش شفافيت بازار ارز و کاهش تقاضاي ارز کاغذي از طريق آزادسازي نرخ آن و ايجاد نهادهايي چون بورس ارز و پيمان‌هاي پولي از راهکارهايي است که بايد در دستورکار دولت، بانک مرکزي و سازمان بورس قرار گيرد زيرا سبب مي‌شود کارآفرينان از طريق مبادله ابزارهاي مشتقه مبتني‌بر ارز خارجي، ريسک ارزي را در فعاليت‌هاي خود مديريت کنند. 
اين امر همچنين زمينه‌ساز افزايش مبادلات ارزي بدون اتکا به ارز فيزيکي مي‌شود که در نهايت، مديريت بانک مرکزي را بر بازار ارز ارتقا مي‌بخشد و اقدام اساسي و بلندمدت نهادسازي و ايجاد فضاي مبادله ابزارهاي مالي مبتني‌بر ارز خارجي در يک بازار متشکل خواهد بود.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.