شماره 524 - شنبه 23 دی 1396


شبکه اجتماعی شاملو در مطبوعات!

امیرحسین مصلی
روزنامه‌نگار

در هنگامه‌ای که بسیاری از بلندگوهـــای رسمـــی برخلاف قانـــون اساســـی علاقه‌ای به گردش آزاد اطلاعات ندارند و شبکه‌های اجتماعی نظیر تلگرام و اینستاگرام هم زیر تیغ فیلترینگ هستند، به‌راستی روزنامه‌نگاران چگونه می‌توانند ایفاگر نقشی باشند تا مردم به‌واسطه نشریات مکتوب در فضای موجود به آگاهی برسند و توان برقراری دیالوگ و ابراز نظر درباره وقایع جاری کشور را داشته باشند؟ جالب است که بدانید نزدیک به چهار دهه پیش، احمد‌شاملو با خلاقیت خاص خود در روزنامه‌نگاری نشریه‌ای را منتشر و سردبیری کرد، که به‌نوعی توانست صدایی متفاوت در آن دوره به شمار‌آید. باری؛ «کتاب جمعه» عنوان هفته‌نامه‌ای بود که احمد‌شاملو را دیگربار وارد هیات تحریریه‌ای کرد تا تجربه موفق این شاعر پرآوازه در عرصه مطبوعات پس ‌از ‌انقلاب نیز به‌منصه ظهور برسد.
شاملو در کتاب جمعه نه‌تنها هفته‌به‌هفته با سبک و سیاقی نو در حرفه روزنامه‌نگاری، آگاهی را در قالب مقالات سیاسی و فرهنگی به‌قلم جمعی از برترین نویسندگان معاصر کشور به مخاطبان عرضه می‌کرد بلکه گروهی از مترجمان شهیر نیز در این نشریه متون متفکران صاحب‌نام جهان که پیش از انقلاب به‌دلیل ممنوعیت کمتر به آنها پرداخته‌شده بود را به چاپ می‌رساندند.
دراین‌بین شعر و گرافیک و همچنین داستان و نمایشنامه‌های ایرانی و بین‌المللی هم پای ثابت هرشماره این هفته‌نامه بود تا آگاهی در لوای هنر متعهد، به‌خورد مخاطبان داده شود، شاملو به‌عنوان سردبیر کتاب جمعه، چنان در این مسیر موفق بود که تیراژ نشریه را به ۳۰‌هزار نسخه رساند! اما نقطه عطفی که در سردبیری شاملو کماکان موردبحث و نظر است برقراری دیالوگ با مخاطبان این نشریه بود! یعنی در دورانی که هنوز اینترنت نقشی در خبررسانی ایفا نمی‌کرد شاملو توانست با ایجاد سیستمی پستی مخاطبان نشریه را مانند حضور در شبکه‌های اجتماعی فعلی دارای چنان ابتکار عملی کند که به‌راحتی به ابراز نظر مثبت و منفی بپردازند آن‌هم نه‌فقط درباره مطالب نشریه بلکه درباره رخدادهای پرتلاطم جامعه آن روزگار.
به‌طور مثال انتقادات تندوتیز برخی از مخاطبان کتاب جمعه به مواضع این نشریه نسبت به اشغال سفارت آمریکا و همین‌طور حمایت شاملو و جمعی از اعضای کانون نویسندگان ایران از این واقعه، سردبیر را مجبور کرد تا با نوشتن سرمقاله‌ای به اقناع و پاسخگویی به منتقدانش بپردازد، در بخشی از این سرمقاله که آبان سال ۵۸ به چاپ رسید آمده است: «ما بر این باوریم که گوهر کار روشنفکری یک‌چیز است و گوهر فعالیت یک مبارز سیاسی یا یک انقلابی، چیزی دیگر».
باآنکه کتاب جمعه بیش از یک سال دوام نیاورد اما شیوه خلاقانه شاملو در روزنامه‌نگاری چنان روزنامه‌نگاران مستقل را در دهه‌های بعد متاثر از فرم و محتوای کتاب جمعه کرد که بی‌اغراق باید گفت نقش شاملوی ژورنالیست در شکل‌گیری روزنامه‌نگاری مستقل ایران را می‌توان ‌همپای نقش شاملوی شاعر در ترویج شعر‌نوی ایران دانست؛ شیوه‌ای از روزنامه‌نگاری که نشریات کم‌‌رونق فعلی نیازمند اعمال آن هستند برای کارآمدی در جامعه.






ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
کد تصویر را در کادر وارد کنید